Expériences de traduction ...
Blog de Michel Politis, Professeur au Département de Langues Étrangères, de Traduction et d'Interprétation de l'Université ionienne (Corfou - Grèce)

Σάββατο 11 Μαΐου 2013

Επιχορηγήσεις μετάφρασης 2013 - Ayudas a la traducción 2013




Το Υπουργείο Παιδείας, Πολιτισμού και Αθλητισμού (MECD) της Ισπανίας δημοσίευσε την προκήρυξη των επιχορηγήσεων για την προώθηση της μετάφρασης σε ξένες γλώσσες λογοτεχνικών ή επιστημονικών έργων που έχουν εκδοθεί στα ισπανικά ή σε μία από τις λοιπές επίσημες γλώσσες των Αυτόνομων Κοινοτήτων της Ισπανίας.


Στην ιστοσελίδα του Υπουργείου www.mcu.es/ayudasSubvenciones/Libro/Libro_Ayudas2013_TraduLenguaExtranjera.html υπάρχουν πληροφορίες στα ισπανικά, αγγλικά και γαλλικά για την εν λόγω προκήρυξη, της οποίας η προθεσμία κατάθεσης δικαιολογητικών λήγει στις 19 Ιουνίου 2013.

Για πληροφορίες μπορείτε να επικοινωνήσετε με την Γενική Υποδιεύθυνση Προώθησης Βιβλίου, Ανάγνωσης και Ισπανικών Γραμμάτων του MECD στην ηλεκτρονική διεύθυνση promocion.exterior@mecd.es και τα τηλέφωνα +(34) 91-536 88 05, 91-536 88 74 y 91-536 88 08.

Παρασκευή 3 Μαΐου 2013

"Κάθετη ανάγνωση" ενόψει της παραγωγής μεταφραστικού έργου Μιχάλη Πολίτη, Αναπληρωτή Καθηγητή στο ΤΞΓΜΔ του Ιονίου Πανεπιστημίου

Όπως έχουμε διαπιστώσει στην πράξη, η κάθετη αυτή ανάγνωση δεν είναι συνεχής και αδιάλειπτη, αλλά διακόπτεται ενίοτε λόγω της εστίασης σε ορισμένα σημεία του κειμένου που παρουσιάζουν στον μεταφραστή ιδιαίτερο, από σημασιολογική άποψη, ενδιαφέρον ή λόγω της σημειακής χρήσης βοηθημάτων τα οποία διευκολύνουν τον μεταφραστή στην κατανόηση κάποιου σημείου που κρίνει ότι είναι πολύ σημαντικό. Παρακολουθώντας τις κινήσεις εκπαιδευόμενων μεταφραστών, διαπιστώνουμε ότι οι κινήσεις αυτές δεν ακολουθούν απαραίτητα την ίδια σειρά και την ίδια ένταση, καθώς η εν γένει στάση τους εξαρτάται συνήθως από την εμπειρία τους στη μετάφραση. Έχουμε παρατηρήσει ότι οι πρωτοετείς φοιτητές έχουν την τάση είτε να ακολουθούν κατά γράμμα τις οδηγίες του διδάσκοντος («πρώτα προβαίνουμε σε μία γρήγορη κάθετη ανάγνωση και μετά συμβουλευόμαστε τα βοηθήματα») είτε με το που παίρνουν το κείμενο «αγκαλιάζουν» τα λεξικά τους και με την πρώτη ευκαιρία τα συμβουλεύονται, ακόμη κι αν δεν έχουν σχηματίσει μια εικόνα για τις επικοινωνιακές συνθήκες που διέπουν το έργο το οποίο τους έχει ανατεθεί και το περιεχόμενο του κειμένου που καλούνται να μεταφράσουν. Όπως τους επισημαίνουμε σε κάθε ευκαιρία, η χρήση βοηθημάτων πριν ολοκληρωθούν αυτές οι προκαταρκτικές διαδικασίες δεν τους εξυπηρετεί απαραίτητα, καθώς, για παράδειγμα, ένα μονόγλωσσο λεξικό παρουσιάζει πολλές και διαφορετικές σημασίες ή/και χρήσεις μιας λέξης, ενώ ένα δίγλωσσο μία ή περισσότερες αποδόσεις. Και οι δύο περιπτώσεις, αντί να βοηθούν τον εκπαιδευόμενο, ενδέχεται να τον αποπροσανατολίζουν ή να προκαλούν ανούσια απώλεια χρόνου και συγκέντρωσης της προσοχής από το βασικό του έργο, το οποίο, όπως αναφέραμε ανωτέρω, συνίσταται στο να σχηματίσει μια πρώτη, προσωρινή, αναπαράσταση του προβλήματος που καλείται να διαχειριστεί. Με την πάροδο του χρόνου, με την άσκηση και τις κατά διαστήματα αξιολογήσεις και επισημάνσεις από πλευράς των διδασκόντων τους, οι εκπαιδευόμενοι βελτιώνονται αισθητά σ’ αυτό το επίπεδο κι έτσι, κατά κανόνα, η πρώτη αυτή επεξεργασία γίνεται ορθά, χωρίς απώλεια χρόνου και ενέργειας.


Οι ενέργειες αυτές, η σημασία των οποίων υποβαθμίζεται ενίοτε από τους εκπαιδευόμενους μεταφραστές, αποσκοπούν στο να ετοιμάσουν το έδαφος για τις πρώτες στρατηγικές επιλογές του μεταφραστή (σχέση κειμένου αφίξεως – κειμένου αφετηρίας, σχεδιασμό έρευνας τεκμηρίωσης, διαχείριση πόρων κ.ά.). Σ’ αυτό το σημείο οφείλουμε να διευκρινίσουμε ότι με τις διεργασίες αυτές ο μεταφραστής δεν αποσκοπεί στην κατανόηση του περιεχομένου του προς μετάφραση κειμένου, αλλά στον προσδιορισμό της φύσης των προβλημάτων που καλείται να διαχειριστεί. Εν ολίγοις, σκοπός όλων αυτών των ενεργειών είναι ο προσδιορισμός του «χώρου του προβλήματος» και η προετοιμασία του μεταφραστή ενόψει του δευτέρου σταδίου της μεταφραστικής διαδικασίας, αντικείμενο της οποίας είναι η ανάλυση και ερμηνεία του προς μετάφραση κειμένου, δηλαδή η κατανόησή του, ενόψει της μετάφρασής του στη γλώσσα αφίξεως.

Πηγή:
Ζητήματα γνωσιακής προσέγγισης της διδακτικής της μετάφρασης, σελ. 71-72
http://www.academia.edu/2280493/_

Τετάρτη 17 Απριλίου 2013

Αλμπέρ Κοέν: Στην υπηρεσία των προσφύγων


Όσοι επιθυμούν να συμβουλευτούν το βιβλίο που εξέδωσε το σωματείο Φίλοι Ιδρύματος Μνήμη Αλμπέρ Κοέν, το οποίο μεταφράστηκε από τις φοιτήτριες του ΤΞΓΜΔ Θεοδώρα Βγενή και Αθανασία Τζουμανίκα στο πλαίσιο της πρακτικής τους άσκησης στο ΕΝΟΠΟΤΕΜ και το οποίο παρουσιάστηκε σε ειδική εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στην Κέρκυρα στις 14 Απριλίου 2013, μπορούν να απευθύνονται στη Βιβλιοθήκη του Ιονίου Πανεπιστημίου.

Όσοι επιθυμούν να το προμηθευτούν, μπορούν να απευθύνονται στον Πρόεδρο του σωματείου Φίλοι Ιδρύματος Μνήμη Αλμπέρ Κοέν κ. Σπύρο Γιούργα (drgiourgas@gmail.com).





Το βιβλίο αυτό περιλαμβάνει:
  • έκθεση την οποία συνέταξε ο Αλμπέρ Κοέν στο πλαίσιο της δραστηριοποίησής του στον Διεθνή Οργανισμό για τους Πρόσφυγες και 
  • τρεις ανακοινώσεις οι οποίες εστιάζουν στο έργο του Κοέν υπέρ της προάσπισης των δικαιωμάτων των Προσφύγων και οι οποίες παρουσιάστηκαν σε ημερίδα που διοργάνωσε το Πανεπιστήμιο της Γενεύης το 2011 με τίτλο "Ο Συγγραφέας στην υπηρεσία του δικαίου".

Τετάρτη 27 Μαρτίου 2013

Master européen en lexicographie

Ce Master européen, trilingue (français, anglais, allemand), est proposé par l’université Nancy 2 en collaboration avec des universités de Barcelone, Braga, Budapest, Erlangen, Hildesheim, Katowice, Saint-Jacques-de-Compostelle, Stellenbosch et l’Institut für deutsche Sprache de Mannheim.

informations et présentation détaillée du cursus.

Σάββατο 16 Μαρτίου 2013

Vinay & Darbelnet (1958): Συγκριτική Γλωσσολογία και Μετάφραση (Μιχάλη Πολίτη, Αναπλ. Καθηγητή, ΤΞΓΜΔ, Ιόνιο Πανεπιστήμιο)

"Οι μέχρι τότε προσεγγίσεις ήταν σαφώς πιο «κειμενοκεντρικές», καθώς εστίαζαν ως επί το πλείστον στη σχέση του κειμένου αφετηρίας με το κείμενο αφίξεως ή σε φαινόμενα που «αποτυπώνοταν» στο μετάφρασμα. Μεταξύ των εκφραστών αυτής της προσέγγισης ήταν οι Vinay και Darbelnet οι οποίοι από τη δεκαετία του ’50 στο μνημειώδες έργο τους Stylistique comparée du français et de l’anglais, βασιζόμενοι στο έργο των γλωσσολόγων των αρχών του 20ου αιώνα de Saussure και Bally, υποστήριζαν ότι η μετάφραση δεν είναι τέχνη, αλλά ακριβής επιστήμη, που διαθέτει τις ιδιαίτερες «τεχνικές» της (ουσιαστικά πρόκειται για μεθόδους) και τα δικά της «προβλήματα» (Vinay & Darbelnet, 1958: 23). Τονίζοντας εξαρχής ότι η προσέγγισή τους εντάσσεται στο πλαίσιο της Συγκριτικής Γλωσσολογίας, βασιζόμενοι στην έννοια της μεταφραστικής μονάδας (Vinay & Darbelnet , 1958: 36-43) και κινούμενοι σε τρεις άξονες: το λεξιλόγιο (lexique), τη συναρμογή (agencement) και το μήνυμα (message), υποστηρίζουν ότι οι μεταφραστές επιλέγουν μεταξύ των ακόλουθων επτά τεχνικών την πιο κατάλληλη: το δάνειο (emprunt), το έκτυπο (calque), την κατά λέξη μετάφραση (traduction littérale), τη μετάταξη (transposition), τη μετατροπία (modulation), την ισοδυναμία (équivalence) και την προσαρμογή (adaptation). Σύμφωνα με αυτούς τους δύο συγκριτικούς γλωσσολόγους, τη στιγμή της μετάφρασης ο μεταφραστής προσεγγίζει δύο γλωσσικά συστήματα, αυτό της γλώσσας αφετηρίας και αυτό της γλώσσας αφίξεως. Μπροστά στα μάτια του έχει ένα σημείο αφετηρίας και επεξεργάζεται ένα σημείο αφίξεως, δηλαδή ένα κείμενο προς μετάφραση, το οποίο είναι διατυπωμένο βάσει των κανόνων της γλώσσας αφετηρίας, και αναζητά τα κατάλληλα γλωσσικά μέσα για να βρει την κατάλληλη λύση. Χωρίς να κάνουν αναφορά στις νοητικές διεργασίες που συντελούνται στον εγκέφαλο του μεταφραστή, αναφέρουν ότι ο μεταφραστής αφού:
  • διερευνήσει το περιεχόμενο του κειμένου,
  • αξιολογήσει το περιγραφικό (descriptif), το συγκινησιακό (affectif) και το διανοητικό (intellectuel) περιεχόμενο των μεταφραστικών μονάδων που έχει απομονώσει,
  • προβεί σε ανάπλαση της περίστασης στην οποία αναφέρεται το μήνυμα και
  • αξιολογήσει την υφολογική παράμετρο του προς μετάφραση κειμένου,
οδηγείται στη λύση, δηλαδή στη μετάφραση. Σημειώνουν μάλιστα ότι σε ορισμένες περιπτώσεις φθάνει σ’ αυτή τόσο γρήγορα, που έχει την αίσθηση ότι προκύπτει αυτομάτως. Η μεταφραστική διαδικασία ολοκληρώνεται με τον έλεγχο του μεταφράσματος, δηλαδή τον έλεγχο μήπως έχει ξεχάσει κάποια από τα στοιχεία της γλώσσας αφετηρίας (Vinay & Darbelnet, 1958: 46). Όπως διαπιστώνουμε από αυτές τις αναφορές, οι οποίες προκύπτουν και από το υπόλοιπο έργο τους, προφανώς επηρεασμένοι από την επιστημονική σκέψη της εποχής εκείνης (συμπεριφορισμός), αποφεύγουν κάθε αναφορά στις νοητικές διεργασίες που συντελούνται κατά την παραγωγή μεταφραστικού έργου. Εάν εμβαθύνουμε και αναλύσουμε τις τεχνικές που προτείνουν υπό το πρίσμα της σύγχρονης μεταφρασιολογικής σκέψης, θα διαπιστώσουμε ότι ουσιαστικά δεν προτείνουν στρατηγικές, τεχνικές ή μεθόδους τις οποίες χρησιμοποιεί συνειδητά ένας μεταφραστής, αλλά πορίσματα που προέκυψαν από τη συγκριτική μελέτη πρωτοτύπων κειμένων και των μεταφρασμάτων τους, χρησιμοποιώντας ως γλώσσες εργασίας την Αγγλική και τη Γαλλική. Από πουθενά δεν προκύπτει ότι η έρευνά τους βασίστηκε σε αποτελέσματα ερευνών με αντικείμενο τη μελέτη των στρατηγικών και των τεχνικών που υιοθετούν οι μεταφραστές διαρκούσης της μεταφραστικής διαδικασίας. Η προσέγγισή τους είναι γλωσσολογική. Μελετούν το αποτέλεσμα της διασταύρωσης δύο γλωσσών (της Αγγλικής και της Γαλλικής, δύο γλωσσών με πολλά κοινά στοιχεία) και όχι την ίδια τη μεταφραστική πράξη, δηλαδή τις νοητικές διεργασίες που συντελούνται κατά τη διάρκειά της.

Παρόλα αυτά, το εγχείρημα τους αποτέλεσε σταθμό στη μεταφραστική σκέψη της δεκαετίας του ’50, και γενικότερα του 20ου αιώνα, καθώς ήταν από τους πρώτους που διατύπωσαν την άποψη ότι η Μετάφραση αποτελεί ακριβή επιστήμη και όχι τέχνη, ότι αποτελεί ουσιαστικά κλάδο της Γλωσσολογίας κι ότι η μελέτη της μπορεί να πραγματοποιηθεί κάνοντας χρήση των εννοιών και των εργαλείων της Γλωσσολογίας. Από τότε όμως έχει περάσει περίπου μισός αιώνας και η επιστημονική σκέψη έχει πραγματοποιήσει άλματα."


Πηγή: Πολίτης Μιχάλης, Ζητήματα γνωσιακής προσέγγισης της διδακτικής της μετάφρασης, Εκδόσεις ΑΝΑΤΟΛΙΚΟΣ, Αθήνα, 2012, σελ. 22-25

http://www.academia.edu/2280493/_

Πέμπτη 7 Μαρτίου 2013

Towards a General Theory of Translational Action Skopos Theory Explained

Katharina Reiss and Hans J. Vermeer

224 pages, 2013. ISBN 978-1-905763-95-5 (pbk), £25 (including postage and packing)


Translated by Christiane Nord
This is the first English translation of the seminal book by Katharina Reiss and Hans Vermeer, Grundlegung einer allgemeinen Translationstheorie, first published in 1984. The first part of the book was written by Vermeer and explains the theoretical foundations and basic principles of skopos theory as a general theory of translation and interpreting or ‘translational action’, whereas the second part, penned by Katharina Reiss, seeks to integrate her text-typological approach, first presented in 1971, as a ‘specific theory’ that focuses on those cases in which the skopos requires equivalence of functions between the source and target texts. Almost 30 years after it first appeared, this key publication is now finally accessible to the next generations of translation scholars.
In her translation, Christiane Nord attempts to put skopos theory and her own concept of ‘function plus loyalty’ to the test, by producing a comprehensible, acceptable text for a rather heterogeneous audience of English-speaking students and scholars all over the world, at the same time as acting as a loyal intermediary for the authors, to whom she feels deeply indebted as a former student and colleague.

Contents


Translator’s preface
Foreword to the first edition
Foreword to the second edition
 
0. Introduction
0.1 Preliminary remarks
0.2 General epistemological considerations
0.3 The purpose of T&I studies
0.4 General remarks on terminology
 
Part I. Theoretical groundwork

1. Terminological distinctions
1.1 The need for a generic term
1.2 The advantage of neologisms
1.3 Formal distinctions
1.4 Summary 1
1.5 Other definitions
 
2. Of worlds and languages
2.1 Framework for a theory of translational action: an overview
2.2 The concept of ‘language’
2.3 Forms of transfer
2.4 Summary: ‘Transfer’ as a generic concept
2.5 Language and culture
2.6 What is translated?
 
3. Translational action as an ‘offer of information’ (functional definition)
3.1 Different translation strategies at work
3.2 Translation seen as a two-phase communication process
3.3 An ‘information’ theory of translation
3.4 In search of a consistent theory: five examples
3.5 Another short note on terminology
3.6 Translation as an IO about another IO
3.7 Types of ‘information offers’ about texts
3.8 The benefits of our theory
3.9 Translation as ‘imitatio’
 
4. The priority of purpose (skopos theory)
4.1 Introductory remarks
4.2 The priority of functionality
4.3 Summary
4.4 The skopos rule
4.5 The sociological rule
4.6 Phases in decision-making
4.7 Skopos hierarchies
4.8 Source-text skopos vs. target-text skopos
 
5. Summary of the theoretical groundwork (3, 4)

6. Some further considerations regarding the theoretical groundwork
6.1 Success and protest
6.2 Intratextual coherence
6.3 Intertextual coherence (fidelity)
6.4 Types of coherence
 
7. General rules for translational action
 
8. Taxonomy for a theory of translational action
8.1 Preliminary remarks
8.2 Models of translational action
8.3 Taxonomy
 
Part II. Specific theories

9. The relationship between source text and target text
 
10. Equivalence and adequacy
10.0 Preliminary remarks
10.1 Towards a definition of equivalence
10.2 Origin of the equivalence concept
10.3 On the fuzziness of the equivalence concept
10.4 Defining the scope of the equivalence concept
10.5 The concept of adequacy
10.6 Equivalence vs. adequacy
10.7 Equivalence as a dynamic concept
10.8 Text and textual equivalence
10.9 Equivalence criteria
10.10 Achieving textual equivalence in the translation process
10.11 The text
10.12 Hierarchies of equivalence requirements
10.13 Discussion of examples
10.14 Conclusions
 
11. Genre theory
11.0 Introduction
11.1 The concept of genre
11.2 Genre definition
11.3 Genre conventions and genre classes
11.4 The role of genre in the communicative event
11.5 The role of genre in the translation process
11.6 Summary
 
12. Text type and translation
12.0 Preliminary remarks
12.1 Text status
12.2 Text function
12.3 Text types
12.4 Hybrid forms
12.5 Identifying signals
12.6 Amplification of the typology
12.7 The relevance of text types for translation
 
Epilogue

Bibliography

Index of Authors
Index of Subjects 
------------

Σάββατο 2 Μαρτίου 2013

Το ΕΝΟΠΟΤΕΜ στο Facebook

Μπορείτε να ενημερώνεστε για τη δραστηριότητα του ΕΝΟΠΟΤΕΜ (Εργαστηρίου Νομικής, Οικονομικής, Πολιτικής και Τεχνικής Μετάφρασης) του ΤΞΓΜΔ του Ιονίου Πανεπιστημίου χρησιμοποιώντας την ακόλουθη διεύθυνση:

https://www.facebook.com/groups/343670282416779/

Nομικό πλαίσιο
Το ΕΝΟΠΟΤΕΜ ιδρύθηκε στο πλαίσιο του ΤΞΓΜΔ του Ιονίου Πανεπιστημίου και λειτουργεί με βάση το Προεδρικό Διάταγμα 84/1999 (ΦΕΚ 92/Α/11-5-1999.

Αποστολή 
Το Εργαστήριο Νομικής, Οικονομικής, Πολιτικής και Τεχνικής Μετάφρασης (Ε.Ν.Ο.ΠΟ.ΤΕ.Μ.) εξυπηρετεί τις ερευνητικές και εκπαιδευτικές ανάγκες των γνωστικών πεδίων της Νομικής, Οικονομικής, Πολιτικής και Τεχνικής Μετάφρασης και της Ειδικής Ορολογίας.


Διευθυντής:
Μιχάλης Πολίτης
Αναπληρωτής Καθηγητής
politis@dflti.ionio.gr
michel.politis@gmail.com

Δικτυακοί τόποι:
http://www.dflti.ionio.gr/enopotem
https://sites.google.com/site/enopotem/home